سيزدهم است و اولين پادشاه از سلسله بوربون مىباشد . سالهاى اول زمامدارى هانرى بيشتر در جنگ و لشكركشى سپرى شد ، اما سالهاى آخر دوران سلطنت خود را صرف ترميم خرابيها و آبادانى فرانسه كرد . در اين دوران امور مالى فرانسه سر و سامانى گرفت . در سال 1610 م . در صدد بود كه به اتريش اعلان جنگ دهد كه به دست مرد متعصبى كشته شد . فرمان تاريخى نانت كه مشتمل بر آزادى پروتستانها و برابرى آنها با كاتوليك‌ها بود در اين‌زمان صادر شد . بعد از وى پسرش لوئى سيزدهم به سلطنت نشست . ( 1610 - 1643 م . ) در ابتداى سلطنتش چون بيش از 9 سال نداشت ، مادرش مارى دومديسى نيابت سلطنت او را به عهده گرفت . در اين مدت امور فرانسه دستخوش نابسامانى و هرج‌ومرج گرديد . زمانى كه لوئى سيزدهم زمام امور كشور را در كف باكفايت كاردينال ريشليو « 1 » گذاشت وى ابتدا به نفوذ پروتستانها و سركشى امرا و رجال خاتمه داد . ضمنا تذكر اين نكته ضرورى است كه هانرى ، سلطنت ناوار را هم بر عهده داشت . ( 1589 - 1610 م . ) لهستان : شاه لهستان در اين‌زمان سيگسموند سوم است . ( 1587 - 1632 م . ) كانادا : در سال 1608 م . شامپلن فرانسوى شهر كبك را تأسيس كرد و فرانسويها مهاجرنشينهاى متعددى در كانادا داير كردند . ممالك متحده امريكاى شمالى : در سال 1607 م . اولين مهاجرنشين انگلستان در جيمز تاون ( ويرجينيا ) ساخته شد و به يك شركت بازرگانى شباهت داشت . طولى نكشيد كه اين مهاجرنشين تحت اختيار دربار انگلستان قرار گرفت . شاه صفى ( 1038 - 1052 ه . ق . ) ( 1628 - 1642 م . ) شاه عباس قبل از مرگ ، سام ميرزا پسر صفى ميرزا را جانشين خود كرد . وى پس از جلوس به تخت سلطنت ، به شاه صفى معروف شد ، در سال 1032 هجرى يكى از امراى گرجى به نام گيوركى ملقب به مراوى كه در خدمت شاه عباس بود ، نسبت به شاه صفى ياغى شد و سلطان مراد چهارم پادشاه عثمانى را بر ضد شاه صفى تحريك كرد .

--> ( 1 ) . Cardinal Richelieu .